De registratie van nestposities gebeurt aan de hand van GPS en aantekeningen die worden gemaakt. Deze posities worden vervolgens per gebied zichtbaar gemaakt in Google Earth. Zo ontstaat er een zeer nauwkeurig beeld van de verspreiding van bosmieren in die gebieden.

Deze registratie sluit niet aan op die van databases van bijvoorbeeld EIS. Daarom worden per nest niet alleen de WGS84 coördinaten in een database opgeslagen, maar ook de Amersfoortcoördinaten. Een handig hulpmiddel daarbij is het grid van de rijksdriehoeksmeting, dat te projecteren is op de bestaande nestenkaart in Google Earth.

Deze RD projectie is niet alleen handig voor het mierenproject, maar ook bij andere veldonderzoeken. Bij het doorgeven van waarnemingen wordt vaak gevraagd om deze coordinaten. Het RD-Grid voor Noord Limburg (.kml) kan hier worden gedownload voor gebruik in Google Earth. Het bestand bevat twee mappen, een voor het grid en een voor de kilometerblok labels. Van andere gebieden is dit nog niet beschikbaar.

Voor gebieden in Vlaanderen zal gebruik gemaakt gaan worden van het graadnet dat de Planenwerkgroep in Belgie gebruikt: het IFBL. Dit kan ook in Google Earth worden gebruikt.

De RD coordinaten projecteren in Google Earth kan o.a. met behulp van een aantal tools die op internet te vinden zijn.

• Conversie van rd coördinaten
• GE-Path 1.4.4a
• Google Earth

Hier komt informatie over de educatieve projecten van ant-maps

Hier komt informatie over het beschermen van bosmieren in het algemeen en het bescherm-project Floriade Venlo

Hier komt algemene informatie over mieren.

Een werkstuk maken over mieren

Op deze website vind je strak informatie over het onderzoek naar rode bosmieren en hun supercolonies (Polydome kolonies)

Terug naar startpagina

Nest NLLI-174 werd in 2007 zwaar beschadigd. In februari 2010 blijkt het nest nog steeds in de zelfde staat te zijn, maar vlak bij heeft zich wel een nieuw nest gevormd. Bij nest NLLI-186 worden ondertussen markeringen geplaatst die de ligging van de ‘mierentunnel‘ aangeven.

Op het Floriadeterrein bevind zich een superkolonie van rode bosmieren. De omvang is ’slechts’ 8 hectare, maar de nesten en paden daartussen bestaan al zeker sinds de eerste waarnemingen in 1996. Daarmee is deze superkolonie een van de sterkste en gezondste van alle superkolonies die dit mierenproject beschrijft. Eind jaren 90 was al bekend dat de gemeente Venlo grootse plannen had voor het gebied rond het knooppunt Zaarderheiken, bij velen bekend als Klavertje vier en Greenport Venlo. Toen ontstond eigenlijk al het gevoel dat deze mieren bescherming nodig hadden. In verschillende inspraakrapporten over Tradeport Noord, de golfbaan en het park Zaarderheiken is dan ook uitgelegd dat er beschermde rode bosmieren zitten en dat het aanwezige bos behouden moest blijven. Uiteindelijk is dit ook gelukt. Vrijwel alle bospercelen zijn tot op heden ongeschonden.

Nu de Floriade er dan bijna is en miljoenen mensen vlak langs de mierennesten zullen gaan lopen moeten de nesten en mierenpaden zelf worden beschermd. Zowel tijdens de aanleg van de Floriade als tijdens de tentoonstelling zelf. Het nest op de foto hierboven werd vlak voor de winter 2008/2009 per ongeluk zwaar beschadigd. Dit nest, dat vlak bij het nest op deze oude foto ligt, was tot diep in de grond omgewoeld. Met takken en bladeren werd het nest vervolgens afgedekt om de mieren de kans te geven zich diep in de grond te verstoppen. In het voorjaar van 2009 kwam het nest al weer tot leven. Een succesvolle actie.

De meest bijzondere actie zal pas komend jaar zichtbaar worden. Door de aanleg van een breed voetpad dwars door het bos werd een groot deel van het fourageergebied van de superkolonie afgesneden. Daarop besloot de Floriadeorganisatie om het advies op te volgen de verbinding tussen de nesten en het afgesneden bosperceel te herstellen. Als tijdelijke oplossing werd een zandpaadje over de stenen fundering aangelegd. Maar daar moeten verschillende mierentunnels voor in de plaats gaan komen. Het is erg gedurfd, want zo’n mierentunnel moet aan allerlei eisen voldoen om ook echt te werken. Zo moet de tunnel droog blijven, breed genoeg zijn voor een mierensnelweg en bijvoorbeeld niet te heet worden als de zon schijnt. De vraag is of een glazen plaat over de tunnel heen niet voor problemen zal zorgen. Begin 2010 wordt een begin gemaakt met de uitwerking van de tunnels. Hopelijk wordt het uiteindelijke ontwerp een succes en vaker toegepast.

Het liefst wordt de monitoring van nesten ook tijdens de Floriade voortgezet. Zo kunnen belangrijke vragen worden beantwoord: werken de tunnels en veroorzaken de vele bezoekers niet te veel overlast. Bestaat deze superkolonie nog als de Floriade uit is?

Na het evenement zullen de nesten en paden ook gevolgd blijven worden. Het gebied zal een groen bedrijvenpark worden, waar auto’s en mensen weer vrij spel krijgen. Pas als de superkolonie dit overleeft kan worden gesproken van een succesvolle natuurbeschermingsactie.

Terug naar startpagina

Voor een spreekbeurt of werkstuk is het natuurlijk leuk om grappige of bijzondere weetjes en feitjes te noemen. Hieronder staat slechts een kleine greep uit de wondere wereld der mieren. Bij de weetjes vind je ook een link naar de bron voor als je er meer over wilt weten. (Deze zijn overigens wel bijna allemaal Engels).

Hoeveel mierensoorten bestaan er?

Er zijn ongeveer 12464 soorten bekend. Maar er komen er ieder jaar bij.
Hymenoptera Name Server, Ohio State University

Je met opzet laten steken?

Bullet ants (“Kogelmieren”)  worden door een inheems volk in Brazilië gebruikt voor een soort inwijdingsritueel. Als jongens oud genoeg zijn om strijder te worden krijgen ze een handschoen aan met hinderden chagrijnige mieren. Ze steken de dappere man natuurlijk flink en die zal er dan ook dagen lang last van hebben! Deze mier staat ook te boek als de giftigste mier ter wereld…
Bullet Ant, Animal Review blog,  2009
De aantrekkingskracht van van een kogelmier, GEOlution, 2009

Kunnen mieren zwemmen?

Nee. Mieren kunnen niet zwemmen. Maar in de Australische mangroven woont een soort die daarop een uitzondering is: Polyrhachis sokolova. Ze leven onder de wortels van bomen en als het vloed is zwemmen ze naar buiten. Fire ants kunnen zich zelf redden door een bal van mieren te vormen die blijft drijven.
Scientists discover swimming ants, abc.net.au., 2007
Red Imported Fire Ants (Solenopsis invicta), Jeff Abrams 2005

Wat is de dodelijkste mier?

De Afrikaanse Saifu of driver-ant Dorylus nigricans staat te boek als dodelijk, maar er is slechts een geval bekend. Dit betreft een baby die door de trekkende mieren wordt gedood. De dodelijkste mier voor mensen is waarschijnlijk de Fire ant. In 1998 werden de dossiers van bijna 30.000 slachtoffers onderzocht. Daarvan waren er 83 overleden en twee bijna. Natuurlijk is dit een gedateerd onderzoek. In 2009 komen de fire ants in steeds meer Amerikaanse steden voor en natuurlijk in Zuid Amerika. Daar komen ze vandaan. Het aantal slachtoffers zal nu  waarschijnlijk hoger liggen.
Invasivespeciesinfo.gov…rifa, invasivespeciesinfo.gov
The ants, Volume 514,Bert Hölldobler, Edward O. Wilson
Medical toxicology, Richard C. Dart
Survey of fatal anaphylactic reactions to imported fire ant stings,
Rhoades RB; Stafford CT; James FK Jr 1989

Hoe klein is de kleinste mier ter wereld?

Dat is absoluut de Carebara (Oligomyrmex) uit Australie. De werksters zijn slechts 0,75 mm groot.
Guardian.co.uk Leptanilla revelierii
There are 262 species of ants in Japan, Gakkens photo encyclopedia
Myrmicinae Genus: Carebara, Antweb.org, 2009

Wat is de grootste mier ter wereld?

In de prehistorie leefde de reuzemier (Formicium giganteum) maar die is 46 miljoen jaar geleden uitgestorven. Hun koninginnen werden 5,5 centimeter lang. Tegenwoordig moeten we naar Afrika voor de grootste mieren. We komen weer bij de dodelijkste mieren uit: Dorylinae. De mannetjes noemen ze ook wel sausage fly, vanwege hun worstachtige uiterlijk. Koninginnen kunnen maar liefst 10 centimeter lang worden!
Antbase.org, dorylinae
Wikipedia, Dorylus
World’s Largest Ant, Educateearth, ‘Nova’ 2007

De eerste mier op aarde

Een van de oudste mierensoorten is de Gerontoformica cretacica. Deze werd gevonden in een stuk amber uit Frankrijk. In 1998 vonden wetenschappers in New Jersey een 92 miljoen jaren oud fossiel. Hij heet Brownimecia clavata en leefde in de tijd van de dinosaurussen. De mier Martialis heureka wordt gezien als een levend fossiel. Deze soort zou afstammen van een mierensoort die 120 miljoen jaar geleden ontstond uit wespen. De Gerontoformica cretacica die in Frankrijk werd gevonden is zo’n 100 miljoen jaar oud.
Une fourmi fossile, Histoires naturelles France
Primitive New Ants in Cretaceous Amber from Myanmar,
Michael S. Engel, David A. Grimaldi 2005
Eureka! Heureka! An Astonishing New Ant!, Alex Wild 2008

Welke mier kan het snelste bijten?

De snelste aanvalsbeet komt van de Trap-jaw mier (Odontomachus). Niet alleen de snelste der mieren, maar van alle dieren! De snelheid waarmee de kaken een prooi vangen is, schrik niet,  233 kilometer per uur!
Powerful jaws could inspire propulsion systems of miniature robots,
MSNBC 2006

Hoe oud kan een mier worden?

Hier is weinig onderzoek naar gedaan. Formica koninginnen kunnen 25 jaar oud worden. De zwarte wegmier Lasius niger kan in gevangenschap zelfs 28 jaar oud worden.
Antfarm Yuku
Waldameisen , Karl-Heinz Baake Bio-Gärtner.de

Hoe snel kan een mier lopen?

Dit hangt helemaal af van de soort, de lading die de mier draagt en het weer. Maar in de meest gunstige situatie kan een grote mier zo’n 300 meter afleggen in een uur.
Wood ants and their speed

Wat is de zeldzaamste mier ter wereld?

De Draculamier op Madagaskar zou dat nog wel eens kunnen zijn. Entomologen denken dat dit de schakel is tussen de oermieren en de moderne mieren. (Al kan de Gerontoformica cretacica bij ‘De eerste mier op aarde’ ook op die titel aanspraak maken)
Dracula Ants: The Missing Link, Brian Fisher 2005

Wat is de giftigste mier?

De Kogelmier Paraponera clavata in Zuid-Amerika waarschijnlijk. Zijn steek kan spieren verlammen. Tien steken zijn gegarandeerd dodelijk.
Giant tropical bullet ant, Paraponera clavata, Randy C. Morgan

De irritantste mier ter wereld

Dit is waarschijnlijk de Faraomier. Monomorium pharaonis. Deze en andere mieren uit zijn familie komen over vrijwel de hele wereld voor en zorgen dus overal voor overlast.
Monomorium pharaonis (Linnaeus)

De meest destructieve mier ter wereld?

De black carpenter ants in de VS eten geen hout, maar ze graven hele gangen en kamers uit in hout. Hierin leggen ze tienduizenden eitjes. En als die uitkomen en groot zijn geworden gaan die mieren ook gangen graven. Camponotus pennsylvanicus is dus voor mensen het meest destructief. Dorylus, een groep mieren die we ook wel legermieren noemen en al vaker op deze pagina is genoemd kan massaal andere insecten doden. Een leuke legende komt uit China. Aan de Gele rivier hadden dorpsbewoners een dijk gebouwd tegen overstromingen. Maar de mieren groeven gangetjes door de dijk. Het wassende water spoelde de gangetjes uit waarna de dijk instortte met overstromingen tot gevolg.
Carpenter ants … the invasion of the home snatchers, Bruce Wenning 2006
The Collapse of a Thousand-Mile Dike Caused by Ants’ Nests
Translated by  Guan Ming from zhengjian.org/

Terug naar startpagina

Om een goed beeld te krijgen van de ontwikkeling van superkolonies zullen alle superkolonies bezocht en in kaart gebracht moeten worden. Beschikbare tijd, de onkosten en het weer bepalen uiteindelijk hoeveel tijd er nodig is om de gegevens te verzamelen. Daarna zullen de bevindingen worden verwerkt en worden gepubliceerd in de vorm van een rapport. Het streven is om dit in 2012 te kunnen aanbieden aan de terreinbeheerders en geïnteresseerden.

Terug naar startpagina

Om die vraag te beantwoorden zullen in ieder geval de mierenpaden binnen de superkolonies volledig in kaart gebracht moeten worden. Van een aantal  lokaties zijn kaarten van eerdere jaren  beschikbaar. Zo kunnen nieuwe en oude kaarten met elkaar vergeleken worden. Aan de hand van de afmetingen en foto’s kan ook de ontwikkeling per nest worden bekeken. Daarnaast zal er meer aandacht komen voor het onderscheiden van de verschillende bosmier soorten die voorkomen binnen de superkolonies. Dit kan van belang zijn omdat de netwerken bestaan uit nesten van zowel de kale als de behaarde rode bosmier.

Aan deze aanpak hangt wel een ethisch vraagstuk. Van de nesten zullen mieren gevangen moeten worden om te determineren. Daarnaast is het in kaart brengen van de mierenpaden niet iets dat onopvallend kan plaats vinden. Veel gebiedsbeheerders verlangen bij het verlenen van een loopvergunning echter dat de werkzaamheden zo onopvallend mogelijk plaatsvinden. Dit om andere mensen niet de indruk te geven dat het vanzelfsprekend is om je buiten de paden te bevinden. Hierin zal elke gebiedsbeheerder zelf een afweging moeten maken wat wel en wat niet is toegestaan.

Behalve het karteren van bekende locaties zal er worden gezocht naar nieuwe nesten en superkolonies. Hierdoor komt er meer vergelijkingsmateriaal voor het onderzoek zelf en ontstaat een beeld van de verspreiding van rode bosmieren in het algemeen. Er zal meer gebruik gemaakt gaan worden van waarnemingen van geïnteresseerden, organisaties en hopelijk ook de gebiedsbeheerders zelf.

Het mierenproject is tot nu toe uitgevoerd vanuit een persoonlijke interesse. Toch krijgt het steeds meer een maatschappelijk karakter. Kale en behaarde rode bosmieren zijn wettelijk beschermd en worden genoemd als indicatorsoort. Het afnemen van het aantal nesten en superkolonies geeft aan dat de kwaliteit van het leefgebied van bosmieren achteruit gaat. De vraag is nu welke bijdrage het mierenproject kan leveren aan de beantwoording van de vraag waarom dat zo is.

De grote hoeveelheid actuele gegevens van nesten en de gedetailleerde kaarten van superkolonies kunnen nieuwe inzichten geven in het ontstaan en in stand houden van een gezonde bosmieren populatie. Het uit elkaar vallen van superkolonies wordt vaak voorafgegaan door het verdwijnen van een groot nest of mierenpad centraal in de supercolonie. Over het algemeen is het verdwijnen van een nest of mierenpad het gevolg van baldadigheid, onderhoud  en de aanleg van infrastructuur.

Het mierenproject zal komende jaren vooral gericht zijn op het beantwoorden van de vraag of aantasting van nesten en paden in superkolonies kan leiden tot het afnemen of zelfs verdwijnen van bosmierpopulaties.

Terug naar startpagina